Stres Nedir?
Stres kişinin üzerinde hissettiği baskı ve gerginlik durumudur. Bu anlamda, günlük yaşamın bir parçası sayılabilir. Üniversite öğrencileri olarak akademik beklentileri karşılamaya çalışırken, yeni ortama uyum sağlarken ya da yeni arkadaşlıklar kurarken stres yaşayabilirsiniz. Yaşadığınız stres her zaman zararlı değildir, hatta hafif derecedeki stres sizi harekete geçiren, enerji veren ve kendinizi geliştirmenize yol açan bir etken olabilir. Ancak stres düzeyiniz yüksek olduğunda verimliliğiniz düşebilir, yaşamdan aldığınız zevk azalabilir ve çevrenizle olan ilişkilerinizde sorunlar ortaya çıkabilir.



Çoğumuz stresin okul, aile, arkadaşlar, hastalık gibi dış etkenlerden kaynaklandığını düşünürüz ama aslında bu etkenler kendi başlarına stresli olaylar değildir. Onları stresli yapan, bizim yorumlarımız ve içsel tepkilerimizdir. İnsanlar farklı olayları stresli olarak yorumlayabilir ve strese farklı tepkiler gösterebilirler. Yani stres için belirleyici olan tek başına o dış etken değil, onunla kişi arasındaki etkileşimdir.

Stresin Varlığı Nasıl Anlaşılır?
Stres yaşamakta olduğunuzu size gösteren belirtiler dört grupta toplanabilir: duygusal, düşünsel, davranışsal ve bedensel. Bunlardan bir ya da birkaçını aynı anda yaşayabilirsiniz.

Duygusal Belirtiler:

• Endişe ya da sıkıntı hissetmeniz
  
• Kendinizi değersiz, yetersiz, güvensiz ya da terkedilmiş hissetmeniz
  
• Alınganlaşmanız ya da sinirli oluşunuz
  
• Çabuk utanmanız

Düşünsel Belirtiler:

• Özgüven eksikliği içinde olmanız,
  
• Unutkanlık yaşamanız,
  
• Karamsar düşünmeniz,
  
• Gelecekle ilgili olumsuz kurgularınız,
  
• Zihninizin sürekli bir şeylerle dolu olması,
  
• Sürekli hayal kurmanız, dikkatinizi toplayamamanız

Davranışsal Belirtiler:

• Önceleri kolaylıkla verilebildiğiniz kararları almada zorluk çekmeniz
  
• Kekelemeniz ya da diğer konuşma zorluğu yaşamanız
  
• Yüksek sesle gülmeniz ve sinirli bir ses tonuyla konuşmanız
  
• Nedensiz yere ağlamanız
  
• Sonuçlarını düşünmeden hareket etmeniz
  
• Sigara, ilaç ya da alkol kullanımını artırmanız

Bedensel Belirtiler:[/b]

• Ellerinizin ya da bedeninizin aşırı terlemesi
  
• Kalp atış ritminizin artışı
  
• Sinirsel tiklerin ortaya çıkması ya da artması
  
• Boğaz ve ağız kuruluğu çekmeniz
  
• Kolayca yorulmanız
  
• Uyku (aşırı az ya da fazla) sorunu yaşamanız
  
• İshal, hazımsızlık ya da kusma gibi sindirim ve boşaltım sorunu çekmeniz
  
• Boynunuzda ve sırtınızın altında ağrı olması
  
• İştahınızı kaybetmeniz ya da aşırı yemeniz

Stresle Nasıl Baş Edebilirsiniz?
Genellikle kişiler stres altındayken bir çözüm üretmek yerine, içinde bulundukları durumun ne kadar kötü olduğunu, kolay kolay değişmeyeceğini düşünerek olayları zihinlerinde birçok kez canlandırır. Bu da onların kendini çaresiz ve edilgin hissetmesine neden olur.

Düşüncelerimiz ve bir olayı nasıl yorumladığımız duygu ve davranışlarımızı belirler. Çoğumuz bazı düşünce hataları yaparız. Örneğin, bir olaya dayanarak genellemeler yaparız, karşımızdaki kişinin ne hissettiğini ve ne düşündüğünü bildiğimize inanırız, mutluluğumuzun diğer kişilerin davranışlarına bağlı olduğunu düşünür ve onları değiştirmeye çalışırız. Hâlbuki enerjimizi başkalarını değiştirmek için değil kendimizi değiştirmek için harcarsak daha kısa zamanda sonuca ulaşabiliriz.

Öncelikle stresin yaşamınızın hangi alanlardan kaynaklandığını ve o durumda belirgin olarak bizi neyin rahatsız ettiğini, hangi duyguları yaşadığımızı ve bu duygularımızla nasıl tepkiler verdiğimizi gözden geçirmeniz gerekir. Daha sonra da, yaşadığınız bu durumu değiştirmek için ne yapabileceğinizi düşünmeniz sorunun çözümünde önemli bir adım olacaktır.

Birçok stres türü değiştirilebilir, yok edilebilir ya da azaltılabilir. Stres düzeyinizi azaltmak için şunları yapabilirsiniz:

1. Kendinizle ilgili olumlu yargıları güçlendirmek ve iyi yönlerinize ve başarılarınıza odaklanmak önemlidir, “Bu durumla başa çıkabilirim”, “Elimden gelenin en iyisini yapacağım” gibi.
   
2. Şimdiki anı yaşamanın önemli olduğunu unutmayın. Sürekli geçmişi ya da geleceği düşünmek içinde bulunduğunuz anı yaşamanızı ve zevk almanızı engeller.
   
3. Belirsizlikler stres yaratan durumlardır, yaşamınızdaki belirsizlikleri azaltmak için onlarla ilgili bilgi toplayın.
   
4. Kendinizin ve başkalarının hakkını koruyan davranışlar geliştirin. "Hayır" diyebilin.
   
5. Kendiniz için hobi geliştirin, rahatlayın ve eğlenin, yalnızca size ait olan bir zaman yaratın.
   
6. Kendinizi gergin hissettiğinizde durun, yapabiliyorsanız sizi geren ortamdan bir süreliğine uzaklaşın ve birkaç dakika derin derin nefes alarak gevşemeye çalışın.
   
7. Sağlıklı bir yaşam sürdürüp bedeninize iyi bakın: Düzenli olarak sevdiğiniz bir sporu yapın, yeterli uyku alın, düzenli ve dengeli beslenin, sigara, alkol ve bağımlılık yapıcı diğer maddelerden uzak durun.
   
8. Kendinizin dışına odaklaşacağınız uğraşılar edinin, sosyal katkı da bulunun. Sosyal projelerde gönüllü çalışmalara katılın.
   
9. Zamanı akıllıca kullanın. Bunun için önceliklerinizi ve hedeflerinizi belirleyin, hangi işin önce yapılması gerekir, hangi işler bekleyebilir, plan yapın.
   
10. Başa çıkmak güçleşince, sınırlarınıza yüklenmek yerine çevreden ve bir uzmandan yardım isteyin.