Vietnam Sendromu


Travma Sonrası Stres Bozukluğu
Travma sonrası stres sorunları korkutucu olaylardan sonra görülür ve yıllarca sürebilir. Ruhsal travmaya yolaçan olaylar:

• Savaşlar, patlamalar
  
• Afetler (deprem, sel, yangın)
  
• Saldırı, tecavüz, işkence
  
• Kazalar
  
• Aile içi şiddet
  
• Çocuklukta yaşanan taciz
  

Ruhsal Travmalardan Sonra Görülen Sorunlar
Ruhsal Travma: Kişiyi aşırı korkutan, dehşet içinde bırakan, çaresizlik yaratan, çoğu kez olağandışı ve beklenmedik olayların yol açtığı etkilere ruhsal travma diyoruz. İnsan hayatında sıkıntı ve üzüntü yaratan pek çok olay olur, ancak bunların tümü ruhsal travma yaratmaz.

Olay: -korku, dehşet veya çaresizlik hissi yaratmışsa,
Olayda: -kişinin kendisinin veya yakınının ölüm veya yaralanma tehlikesi varsa
ruhsal travma olarak adlandırılır.

Bu tanımlamaya göre ileri yaşta bir yakınımızın yıllarca süren bir hastalık sonrasında ölümünün ruhsal travmaya yol açma ihtimali daha düşük iken, insanın bir yakınını beklenmedik biçimde –örneğin trafik kazasında- kaybetmesi daha fazla travmatik etki yapar.

Hangi Olaylar Ruhsal Travmaya Yol açar?
Ruhsal sorunlara yol açtığı bilinen travma türleri şöyle sıralanabilir:

• Doğal afetler (deprem, sel, yangın)
  
• İnsan eliyle yapılan travmalar (savaş, işkence, tecavüz)
  
• Kazalar (iş, trafik)
  
• Beklenmedik ölümler
  
• Ciddi-ölümcül hastalıklara yakalanma
  

Toplum içinde ruhsal travmaya yol açan olaylar çok yaygındır. Araştırmalar her iki kişiden birinin bu tür olaylarla hayatında en az bir kere karşılaştığını gösteriyor. Ruhsal travmayla karşılaşma şansı herkes için eşit değildir. Suç oranının yüksek olduğu yerlerde yaşayanlar, başka ruhsal hastalığı veya alkol-madde bağımlılığı olanlar, askerler, polisler, itfaiye personeli olanlar korkutucu olaylarla daha sık karşılaşırlar.

Ruhsal travmalardan sonra en sık görülen iki hastalık: depresyon ve travma sonrası stres hastalığı
Kişiyi çok korkutan, dehşet içinde bırakan, çaresizlik duyguları yaratan olayların uzun süren ruhsal sorunlara yol açtığı biliniyor. Ruhsal travmalardan sonra sık görülen rahatsızlıklardan biri depresyondur. Depresyonun en sık görülen belirtileri isteksizlik, halsizlik, moral bozukluğu, uyku ve iştah bozukluğu ve hayattan zevk alamamadır. Depresyon ruhsal travmadan sonra ilk kez ortaya çıkabileceği gibi, daha önce depresyon geçirmiş kişilerde depresyonun tekrarlaması şeklinde de görülebilir.
Travma sonrası stres hastalığında ise:

• uykusuzluk,
  
• kabuslar,
  
• olayla ilgili anıların rahatsız edici biçimde sık sık hatırlanması,
  
• sürekli olarak olayın tekrarlanacağı korkusu ve bu nedenle diken üstünde hissetme,
  
• kolay irkilme,
  
• çabuk sinirlenme,
  
• gelecekle ilgili plan yapamama,
  
• yabancılaşma (başkaları beni veya yaşadıklarımı anlamıyor hissi),
  
• olayı hatırlatan durumlarda huzursuz olma ve bu durumlardan kaçınma görülür
  
  Tedavi
  İlaç tedavileri
  TSSH tedavisinde antidepresan ilaçlar birçok hastalık belirtisini yatıştırmakta yararlı oluyor. Özellikle depresyonla birlikte görüldüğünde TSSB tedavisinde antidepresanlar kullanılması gerekir. Tedaviler doktor kontrolünde sürdürülmeli, doktorun önerdiği tedavinin etkili olabilmesi için önerilen süre ve dozlara uyulmalıdır.
  
  Psikolojik tedaviler
  Psikolojik tedaviler arasında etkili olduğu gösterilen tedavi türü ise bilişsel-davranışçı tedavi adı verilen yöntemdir. Bu tedavide kişinin belirtilerinin sürmesine neden olan hatalı düşüncelerinin sağlıklı düşüncelerle değiştirilmesi amaçlanır. Ayrıca korku nedeniyle kaçındığı durumların üstüne gitmesi sağlanarak bu durumlarda yaşadığı korkunun azaltılması sağlanır. Psikolojik tedaviler bu konuda eğitim ve deneyimi olan psikiyatr ve klinik psikologlar tarafından uygulanır.
  
  Travma Sonrası Stres Hastalığı, kişiye ve ailesine büyük sıkıntı veren, ancak tedavi edilebilen bir rahatsızlıktır. Travmalardan etkilenmiş birçok kişi:
  
  1. yaşadıklarının bir ruhsal rahatsızlık olduğunu bilmediği veya belirtileri kendi güçsüzlüğüne-eksikliğine bağladığı için,
     
  2. sorunların tedavi edilebileceğini bilmediği için,
     
  3. tedavi imkanlarına nasıl ulaşacağını bilmediği için,
     
  4. maddi imkanları olmadığı için
     
  5. sorunlarını konuşmaya utanıp sıkıldığı için veya rahatsız olduğu için
     
  tedaviye başvurmuyor olabilir
  Oysa ki bu sorunların hem psikolojik açıdan hem de ilaçla başarılı biçimde tedavisi mümkündür. Ayrıca pek çok kişi, yardım kitapçıklarını okuyarak veya sorunu yaşamış başkalarından yardım alarak bazı sorunlarının üstesinden gelebilir. İyileşme önündeki en temel engeller olan:
  • yardım aramaya çekinme,
    
  • umutsuzluk,
    
  • olayı hatırlamaktan kaçınma
    
  • insanlara güvenini kaybetme
    
  aynı zamanda hastalığın da temel belirtileridir.
  
  Bu sorunların farkına varıp, yardım aramak sorunların çözümünü kolaylaştıracaktır.