Werther Etkisi: İntihar Özendirici Olabilir mi?

7 Ağustos 1962 sabahı Dünya şok bir olayla sarsıldı. O gece Marilyn Monroe banyosunda ölü bulundu. Medya, kısa süre sonra bu olayın intihar olduğunu doğruladı. Takip eden aylarda 303 genç intihara kalkışıp hayatlarını kaybetti.
90lı yıllarda bu ünlü olaydan sonra Amerikan toplumu Kurt Kobain’in ölümü ile tekrar benzer bir olay yaşadı. Medya, ünlü karakterin intiharını her bildirdiğinde, bir intihar salgını tüm ülkeyi etkisi altına aldı.

Fakat ünlü bir kişiyle bizim aramızda ne tür bir bağlantı olabilir? İntihar eden bireyler, bir taklit sonucu mu böyle davranıyorlar; yoksa bunların hepsi bir tesadüf mü?

Werther Etkisi, 1974 yılında sosyolog David Philips tarafından intihar edici davranışlarının taklit edici etkisini tanımlamak için kullanılan terimdir. Adı Alman yazar Wolfgang von Goethe’nin “Genç Werther’in Acıları” adlı romanından gelmektedir. Kitabun kahramanı Werther aşk adına intihar etmektedir.

Kitap öyle başarılıydı ki, 1774’te yayınlandıktan sonra yaklaşık 40 genç genç Werther’e benzer şekilde hayatlarını sonlandırdılar. Bu garip ve ürkütücü durum, kitabın İtalya ve Danimarka’da yasaklanmasına yol açtı.

New York Times gazetesi ne zaman ünlü bir figürün intiharı hakkında hikaye yayınlasa ertesi ay intihar oranının %12 arttığı araştırmacılar tarafından fark edilmiştir.

Medyada İntihar Hakkında Konuşmak Tehlikeli Midir?

Aslında nasıl konuşulduğu önemlidir. Akılda tutulması gereken şeylerden biri, detaylara girmemeye ve şefkat duygularını uyandırabilecek unsurları atlamaya çalışmaktır. Bu gibi olayların taklit sürecini tetiklemesi gerekmez. Ancak insanları trajik olayı taklit etmeye zorlayabilecek her türlü sansasyonalizmi ortadan kaldırmamız gerektiği açıktır.

Bu tür haberleri özel bir hassasiyetle ele almak gerekir. Haberlerin romantize edilmesi, dramatize edilmesi veya kişinin kahramanlaştırılması kırılgan bireylerde özdeşim kurma mekanizmasını tetikleyebilir.

Özellikle de kendi kurumumuz olan polis teşkilatında meydana gelen intiharlar yalnızca geleneksel medya aracılığıyla değil, kurum içi iletişim ağları, meslektaşlar arası bilgi paylaşımı ve sosyal medya üzerinden de hızla yayılabilmektedir.

Aynı zamanda aynı mesleki kimliği taşıyan bireylerin, yaşam koşulları ve karşılaştıkları güçlükler açısından benzerlik göstermeleri sebebiyle intihar eden kişiyle özdeşim kurma olasılığı artabilir. Ancak Dünya Sağlık Örgütünün önerileri doğrultusunda;

• İntihar haberlerinde yönteme ilişkin ayrıntılardan kaçınılması
  
• Sansasyonel başlık kullanılmaması
  
• Yardım kaynaklarının görünür kılınması
  
• İyileşme öykülerine yer verilmesi

Olası taklit davranışlarının azalmasına katkı sağlayabilir.