Bir yapay zekâya aynı konuyla ilgili iki farklı soru sorduğunuzda neden birbirinden çok farklı cevaplar alırsınız?

Örneğin bir yapay zekâya yalnızca "Bana matematik anlat." dediğinizi düşünelim.

Yapay zekâ hangi konuyu anlatacağını, hangi seviyeye hitap edeceğini, kaç örnek vereceğini veya nasıl bir anlatım kullanacağını bilemez.

Peki sorumuzu biraz değiştirsek?

"Sen deneyimli bir matematik öğretmenisin. Ortaokul 6. sınıf öğrencilerine kesirlerde toplama işlemini günlük hayattan üç örnek kullanarak, basitten zora doğru anlat. Sonunda çözümlü iki soru ve öğrencilerin kendi başlarına çözebileceği üç alıştırma hazırla."

İkinci komut, yapay zekâya çok daha fazla yönlendirme sağlar.

İşte bu dersimizde, aradaki farkın neden önemli olduğunu öğreneceğiz.


Prompt, yapay zekâ sistemine verdiğimiz komut, soru, açıklama veya görev tanımıdır.

Bir prompt yalnızca soru cümlesi olmak zorunda değildir. Yapay zekâdan bir metni özetlemesini, kod yazmasını, tablo oluşturmasını veya belirli bir problemi çözmesini de isteyebiliriz.

Önemli bilgi: Promptun ayrıntılı olması her zaman daha iyi olduğu anlamına gelmez. Asıl önemli olan, görevi açık ve yeterli bağlamla ifade etmektir.


Etkili bir prompt hazırlarken aşağıdaki beş soruya cevap vermek işimizi kolaylaştırır.

1. Görev: Ne yapılmasını istiyoruz?

Örneğin: "Bir ders planı hazırla."

2. Bağlam: Hangi konu ve koşullar için?

Örneğin: "7. sınıf öğrencileri için, tam sayılar konusunda."

3. Hedef kitle: Kimin için hazırlanacak?

Örneğin: "Konuyu ilk kez öğrenen öğrenciler için."

4. Biçim: Cevap nasıl sunulmalı?

Örneğin: "Başlıklar, örnekler ve alıştırmalar içeren bir ders notu şeklinde."

5. Sınırlar: Nelere dikkat edilmeli?

Örneğin: "Sade Türkçe kullan, en fazla 500 kelime yaz ve üç günlük yaşam örneği ekle."

Bu bileşenlerin hepsini her promptta kullanmak zorunda değiliz. Ancak karmaşık görevlerde oldukça faydalıdırlar.


Örnek 1 — Matematik

Yetersiz prompt:


Bu komutta öğrencinin seviyesi, anlatım biçimi ve kapsam belli değildir.

Geliştirilmiş prompt:


Örnek 2 — Programlama

Yetersiz prompt:


Geliştirilmiş prompt:


Örnek 3 — Tarih

Yetersiz prompt:


Geliştirilmiş prompt:


Gördüğünüz gibi iyi bir prompt, yapay zekânın ne yapması gerektiğini daha açık biçimde ortaya koyar.


Yola, başlangıç seviyesindeki kullanıcılar için kolay hatırlanabilecek bir formül öneriyor:

GÖREV + BAĞLAM + HEDEF KİTLE + BİÇİM + SINIRLAR

Bu formülü tek bir örnekte birleştirelim.

Görev: Bir öğrenme etkinliği hazırla.

Bağlam: Kesirlerde toplama konusu.

Hedef kitle: 5. sınıf öğrencileri.

Biçim: Hikâyeli anlatım ve beş alıştırma.

Sınırlar: Basit dil, günlük yaşam örnekleri, en fazla 15 dakikalık etkinlik.

Ortaya çıkan prompt:




Prompt yazmanın önemli bir parçası da yapay zekânın verdiği cevabı geliştirmektir.

Örneğin ilk yanıt çok karmaşık geldiyse şunları söyleyebilirsiniz:





Bu yaklaşım, yinelemeli prompt geliştirme olarak düşünülebilir. İlk komutu yazıp bırakmak yerine, elde ettiğimiz sonucu değerlendirir ve isteğimizi iyileştiririz.


Şimdi küçük bir deney yapalım.

Birinci adım: Kullandığınız yapay zekâ aracına şu komutu yazın:


İkinci adım: Yeni bir sohbet açarak şu komutu yazın:


Üçüncü adım: İki cevabı karşılaştırın.

• Hangi cevap daha anlaşılır?
  
• Hangisi isteğinize daha uygun?
  
• Hangisinde gereksiz bilgiler bulunuyor?
  
• Hangi cevapta doğrulanması gereken iddialar var?
  

Unutmayın: İkinci promptun her koşulda daha doğru sonuç vereceğini varsaymıyoruz. Amacımız, komutun açıklığının çıktıyı nasıl etkilediğini gözlemlemek.

1. Ne istendiğini belirsiz bırakmak.
   
2. Birbiriyle çelişen talimatlar vermek.
   
3. Gereksiz ayrıntılarla asıl görevi gölgelemek.
   
4. Yapay zekânın ürettiği kaynakları kontrol etmemek.
   
5. Kişisel veya gizli bilgileri gereksiz yere paylaşmak.
   
6. İlk cevabı sorgulamadan kabul etmek.
   

Özellikle kaynak gerektiren konularda yapay zekâdan doğrulanabilir kaynaklar istemeli ve bunların gerçekten var olup olmadığını kontrol etmeliyiz.


Yola diyor ki:

"Yapay zekâya iyi soru sormak, yalnızca doğru kelimeleri seçmek değildir. Önce ne öğrenmek veya üretmek istediğini kendin anlamalısın. Çünkü belirsiz bir hedefi en gelişmiş yapay zekâ bile her zaman doğru tahmin edemez."


Aşağıdaki üç kısa komuttan birini seçin ve öğrendiğimiz beş bileşeni kullanarak geliştirin.

• Bana İngilizce öğret.
  
• Bir web sitesi tasarla.
  
• Osmanlı tarihini anlat.
  

Hazırladığınız yeni promptu yapay zekâda deneyin. İlk hâliyle aldığınız cevabı, geliştirdiğiniz promptun cevabıyla karşılaştırın.


Sizce yapay zekâdan iyi cevap almak için uzun ve ayrıntılı promptlar mı yazmalıyız, yoksa kısa ve açık komutlar mı daha etkilidir?

Kendi deneyimlerinizi ve işe yaradığını düşündüğünüz prompt örneklerini yorumlarda paylaşın.

Belki de bir başka kullanıcının geliştirdiği küçük bir yöntem, hepimizin işini kolaylaştıracaktır.

---

Bir sonraki dersimiz: Yapay Zekâ Modelleri Nelerdir? ChatGPT, Claude ve Gemini Arasındaki Farklar

gidenler.me — Her yol bir hikâye...