Hz. Adem'in ilk eşi, Lilith efsanesi!

Bu konu eski web sitemde beni uğraştıran bir konuydu. Bir film üzerine başlamıştım bu konuyu araştırmaya hazır taslaklarımı karıştırırken (2011 tarihli) bulmuşum paylaşayım burada da bulunsun dedim.

Aslında tüm sorun bende, seyrettiğim filmlerden arkadaşlarımın etkilenemesini düşünmediğim için. Önce filmden bahsedeyim. Film aslında biraz erotizm, biraz korku ve birazda gerilimli güzel bir film. Seyretmek isteyen varsa isminide verebilirim : Tutkulu Şeytan.

Spoiler vermeden filmi anlatayım: Filmde Lilith isimde bir şeytan bulunmakta. Liliht, bir konudan dolayı erkeklere düşman ve bu konu onun için ok kadar önemli ki erkeklerden intikam almak isteyecek kadar… Arkadaşlarla bu film içinde geçen konular tartışma gündemimizi oluştururken Lilith de araştırma görevim oldu.

Lilith Efsanesi

Tanah'tan bir bölüm

Yeşaya 34:14 Yabanıl hayvanlarla sırtlanlar orada buluşacak, tekeler karşılıklı böğürecek. Lilith oraya yerleşip rahata kavuşacak.

İnsanlığın öyküsü Adem ve Havva ile başladığı konusunda hem fikiriz. Gerek Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersleri, gerek TV programlarında yaradılış konusu anlatılırken. Ama Yahudi/musevi inancında bundan fazlası var. Hatta öyle ki Hz.Adem'in ilk eşi Havva değil, Lilith adında bir kadındır. Ama, tarih boyunca gizlice aramızda dolaşıp, lohusadaki çocukları boğarak öldüren Türk Mitolojisindeki Albız(Alkız) cini ile aynı kişidir.

Sözü edilen efsane şöyle başlıyor: Tanrı topraktan Adem ile Lilith'i yaratır. Mutlu mutlu yaşasınlar diye onları cennete yerleştirir. Ama bu çifti bir türlü huzur bulamaz. Sorunları mı? Adem ilişkide her alanda söz sahibi olmak ister. Ancak Lilith buna karşı çıkar. Özellikle cinsel ilişki sırasında Adem'in hep üstte yer almasını aşağılayıcı bularak itiraz eder. Kendisinin de Adem gibi topraktan yaratıldığını, yani eşit olduklarını savunur. Adem ise kendini, bağışlayan, bereketli gökyüzü; Lilith'i de ürün veren toprağa benzeterek bu şekilde birleşmek hususunda diretir. Adem tavırlarında ısrar edince, Lilith, birlikte yaşamalarının zor olacağına karar verip Tanrı'nın söylenmemesi gereken adını anarak göğe doğru yükselir. Sahip olduğu olanakları terk eden Lilith'in yeri artık dışlanmışların arasındadır. Çevresindeki cinlerle ve cinlerin kralı Şamael (Şeytan) ile ilişkiye girer ve ondan 100 çocuk doğurur.

Bu arada cennette yalnız kalan Adem, Tanrı'ya dua ederek Lilith'i geri ister. Tanrı, Sanvai, Sansanvai ve Semangelof isimli üç meleği geri çağırmak üzere Lilith'e gönderir. Melekler geri getirmek için Lilit'i bulur ama kendisi Samael ile birlikte olduğundan 100 den fazla cin çocuğu olduğunu, bu nedenle artık Adem'e sadık olamayacağını söyler. Melekler Lilith'e eğer geri dönmezse her gün bir çocuğunu öldüreceklerini söylerler ve geri dönmediği, Tanrıya ve Adem'e itaat etmediği her gün için bir çocuğunu öldüreceklerini bildirirler.  Lilith geri dönmez ve tehdit yerine getirilir.

Lilith, duyduğu acıyla bundan sonra, bütün hamile ve doğum yapmış kadınların, bebeklerin baş düşmanı olmaya yemin eder. Erkek çocukların doğduktan sonra ilk sekiz gün, kız çocukların ise ilk yirmi gün içinde canını alacaktır. Sadece yakınlarında bu üç meleğin ismi ya da şekli bulunanlara dokunulmayacaktır. Lilith artık kötüler tarafına geçmiştir. Bunun üzerine Tanrı, Adem'in kaburga kemiğinden bir başka eş daha yaratır ve Âdem'de bu yaratılışı seyreder. Gördüklerinden çok etkilenir, yeni eşi kabul etmez. Üçüncü olarak, daha sonra Âdem'i uyutur ve kaburga kemiğinden Havva'yı yaratır. Havva, Adem'in bir parçasından yaratıldığından ona tabi olur. (Burada ek bilgide vereyim sizlere, Havva ismi Kur'an-ı Kerim'de geçmemektedir.)

Lilith'in gizemli bir varlık olması onu birçok efsaneye ve mitolojiye malzeme yapmıştır. Lilith ile ilk olarak, Gılgamış Destanı’nda gecelere ve yeraltının karanlıklarına hükmeden kötü bir dişi karakter olarak karşılaşırız. Sümer, Babil ve Pers mitolojilerinde ise Lilith; vampir kadın, baykuş ve yılan olarak tasvir edilir.

Lilith feminizmin en önemli simgelerinden biridir. Bu isimde dergiler ve kitaplar çıktı, makaleler yayınlandı, aynı isimli kafeler açıldı. Sadece kadın müzisyenlerin katıldığı “Lilith Fair” adlı gezici müzik festivalleri düzenlendi. Lilith kendi ayakları üzerinde durmaya çabalayan ve baş kaldıran kadının simgesi haline gelirken, Havva ise boyun eğen ve erkekler tarafından daha çok kabul gören kadının simgesi haline geldi. Böylece Lilith tarihin ilk feminist karakteri ve savunucusu oldu.